DOFINANSOWANIE DO WYNAGRODZENIA NIEPEŁNOSPRAWNEGO PRACOWNIKA:

Pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne mogą skorzystać z dofinansowania do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników oraz ulg w składkach na ubezpieczenie społeczne i we wpłatach obowiązkowych na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Ponadto mogą oni uzyskać zwrot kosztów poniesionych na:

- szkolenie niepełnosprawnych pracowników,

- przystosowanie dla nich miejsca pracy oraz

- zatrudnienie asystenta pracownika z niepełnosprawnością.

Obecnie pracodawcy, którzy i nie osiągają minimum 6 proc. zatrudnienia osób niepełnosprawnych, zobowiązani są do wpłat na PFRON. Pracodawca zatrudniający w przeliczeniu na pełne etaty co najmniej 25 pracowników, który zatrudni co najmniej 6 proc. osób niepełnosprawnych, otrzymuje podwójną zachętę finansową:

- dofinansowanie do wynagrodzeń wszystkich zatrudnionych osób niepełnosprawnych, w wysokości rekompensującej podwyższone koszty wynikające z ich zatrudnienia, oraz

- zwolnienie z wpłat na PFRON, w wysokości ok. 900 zł miesięcznie od każdej osoby niepełnosprawnej, której brakuje do zapewnienia ustawowego minimum.

W 2004 roku wprowadzono dofinansowanie do wynagrodzeń osób z niepełnosprawnością dostępne dla wszystkich pracodawców. Jest ono przekazywane przez PFRON w oparciu o prowadzony krajowy rejestr zatrudnionych osób niepełnosprawnych. Dofinansowanie wypłacane jest do wysokości poniesionych przez pracodawcę dodatkowych kosztów, wynikających z zatrudniania osób z niepełnosprawnością.

Ponadto PFRON wpłaca za pracodawcę bezpośrednio do ZUS część składek z tytułu ubezpieczenia społecznego zatrudnionych osób niepełnosprawnych. Wysokość oraz rodzaj składek, które mogą zostać sfinansowane, uzależniona jest od typu pracodawcy oraz stopnia niepełnosprawności zatrudnionego pracownika.

WYSOKOŚĆ DOFINANSOWANIA DO WYNAGRODZENIA NIEPEŁNOSPRAWNYCH PRACOWNIKÓW:

Wysokość dofinansowania do wynagrodzenia niepełnosprawnych pracowników uzależniona jest od:

• typu pracodawcy,
• stopnia niepełnosprawności zatrudnionych pracowników,
• rodzaju niepełnosprawności.

Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego przysługuje do 31.12.2011 r. maksymalnie w kwocie:

• 160 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności;
• 140 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;
• 60 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Kwoty te zwiększa się o 40 % najniższego wynagrodzenia w przypadku osób niepełnosprawnych, w odniesieniu do których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz niewidomych.

W okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego przysługuje w kwocie:
  1)   170 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności;
  2)   125 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;
  3)   50 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

W okresie od dnia 1 lipca 2012 r. miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego przysługuje w kwocie:
  1)   180 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności;
  2)   115 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;
  3)   45 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Począwszy od dofinansowania za miesiąc styczeń 2013 r., miesięczne dofinansowanie przysługuje w kwocie:
1)   180 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności;
2)   100 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;
3)   40 % najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

W latach 2011 i 2012:
1)   pracodawcy zatrudniającemu w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy mniej niż 25 pracowników oraz pracodawcy zatrudniającemu co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągającemu wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6 % przysługuje miesięczne dofinansowanie w wysokości maksymalnie:

• 70 % kwot, o których mowa powyżej,
• 90 % kwot maksymalnych miesięcznego dofinansowania, w odniesieniu do wynagrodzeń pracowników, u których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz niewidomych;

2)   pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej przysługuje maksymalnie 100 % kwot dofinansowania, o których mowa wyżej.

Wysokość dofinansowania ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika.

UWAGA!
Najniższe wynagrodzenie - oznacza minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu roku poprzedniego. Informacja o wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę znajduje się na stronach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (www.zus.pl). W latach 2011 i 2012 przez najniższe wynagrodzenie rozumie się minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu 2009 r.

Kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć kwoty 90 % faktycznie poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej 75% tych kosztów.

W przypadku gdy osoba niepełnosprawna jest zatrudniona u więcej niż jednego pracodawcy w wymiarze czasu pracy:

• nieprzekraczającym ogółem pełnego wymiaru czasu pracy, miesięczne dofinansowanie przyznaje się na tę osobę pracodawcom, u których jest ona zatrudniona, w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy tej osoby,
• przekraczającym ogółem pełny wymiar czasu pracy, miesięczne dofinansowanie przyznaje się na tę osobę w wysokości nieprzekraczającej kwoty miesięcznego dofinansowania przyznawanego na osobę zatrudnioną w pełnym wymiarze czasu pracy. Miesięczne dofinansowanie w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy tej osoby w pierwszej kolejności przyznaje się pracodawcy, który wcześniej zatrudnił tę osobę.

Przez koszty płacy rozumie się wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Miesięczne dofinansowanie nie przysługuje pracodawcy:

• finansującemu wynagrodzenie pracownika ze środków publicznych (czyli miesięczne dofinansowanie nie przysługuje do wynagrodzenia pracownika w części finansowanej ze środków publicznych),
• posiadającemu zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON przekraczających ogółem kwoty 100 zł,
• zatrudniającemu co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i nieosiągającemu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6 %.

Jeżeli pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczające ogółem kwotę 100 złotych, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania do czasu uregulowania zaległości przez pracodawcę. Decyzja podlega wykonaniu z dniem wydania.

W przypadku nieuregulowania przez pracodawcę zaległości wobec Funduszu do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania za okres wskazany w decyzji.

ZWIĘKSZONE DOFINANSOWANIE DO WYNAGRODZEŃ ON W PRZYPADKU „SCHORZEŃ SZCEGÓLNYCH”:

Nowe przepisy ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 26a ust. 1b) stanowią, że kwoty dofinansowania do wynagrodzenia zwiększa się o 40 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku osób niepełnosprawnych, w odniesieniu do których orzeczono:
- chorobę psychiczną,
- upośledzenie umysłowe,
- całościowe zaburzenia rozwojowe,
- epilepsję oraz osób niewidomych.

Zgodnie z wyjaśnieniami biura pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych, za osoby niewidome można uznać osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z symbolem przyczyny niepełnosprawności 04 - O, natomiast osoby będące w posiadaniu orzeczenia ustalającego inny stopień niepełnosprawności niż znaczny można uznać za niedowidzące w zależności od stopnia upośledzenia wzroku.

W nieobowiązującej już wersji ustawy (od 31 grudnia 2010 r.) przepis ten brzmiał w ten sposób, że kwoty dofinansowań zwiększało się o 40 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku osób niepełnosprawnych w odniesieniu do których stwierdzono wskazane w przepisie schorzenie szczególne. Oznaczało to, że jeśli chodzi o dokumentowanie tych schorzeń, to mogły one wynikać bezpośrednio z orzeczenia o niepełnosprawności lub też mogły być stwierdzone zaświadczeniem od lekarza specjalisty.

UWAGA!
Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych finansowane ze środków PFRON, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą stanowi POMOC PUBLICZNĄ na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. WE L 214 z 09.08.2008, str. 3).

WPŁATY NA PFRON OD PRACODAWCÓW NIE ZATRUDNIAJĄCYCH 6% ON – MOŻLIWOŚĆ ICH OBNIŻENIA:

Na pracodawcy, który zatrudnia co najmniej 25 pracowników i nie osiąga wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6 proc, ciąży obowiązek dokonywania miesięcznych wpłat na PFRON.

Istnieje możliwość obniżenia tego wskaźnika np. poprzez zatrudnienie niepełnosprawnych o szczególnych schorzeniach, szczególnie utrudniających wykonywanie pracy. Do schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zalicza się m.in.: chorobę Parkinsona, stwardnienie rozsiane, paraplegię, tetraplegię, hemiplegię, znaczne upośledzenie widzenia (ślepotę) oraz niedowidzenie, głuchotę i głuchoniemotę.

Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych oznacza przeciętny miesięczny udział procentowy tych osób w zatrudnieniu ogółem, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. W razie niespełnienia tego wymogu na pracodawcy ciąży obowiązek dokonywania miesięcznych wpłat na PFRON w kwocie stanowiącej iloczyn 40,65 proc. przeciętnego wynagrodzenia oraz liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia niepełnosprawnych w wysokości 6 proc. a rzeczywistym zatrudnieniem niepełnosprawnych.

Wpłaty na PFRON ulegają ponadto obniżeniu z tytułu zakupu usługi (z wyłączeniem handlu, lub produkcji) od pracodawcy, który zatrudnia co najmniej 25 pracowników (w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy) oraz osiąga wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych będących: osobami zaliczonymi do znacznego stopnia niepełnosprawności lub osobami niewidomymi, psychicznie chorymi lub upośledzonymi umysłowo lub osobami z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi lub epilepsją zaliczonymi do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w wysokości co najmniej 30 proc.

Warunkiem obniżenia wpłaty jest terminowe uregulowanie należności za zrealizowaną produkcję lub usługę oraz otrzymanie informacji o kwocie obniżenia, którą sprzedający powinien przekazać nabywcy niezwłocznie po uregulowaniu należności w terminie określonym na fakturze. W razie płatności realizowanych za pośrednictwem banku - za datę uregulowania należności uważa się datę obciążenia rachunku bankowego nabywcy na podstawie polecenia przelewu.

Jeśli kwota obniżenia przewyższa wartość zrealizowanej produkcji lub usługi, to obniżenie wpłaty przysługuje tylko do wysokości kwoty określonej na fakturze. W przypadku, gdy kwota obniżenia przewyższa wysokość 80 proc. wpłaty na PFRON, do której obowiązany jest nabywca w danym miesiącu, to różnicę zalicza się na obniżenie wpłaty z tego tytułu w następnych miesiącach. Przysługująca, lecz niewykorzystana kwota obniżenia może być uwzględniana we wpłatach na PFRON przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, licząc od dnia uzyskania informacji o kwocie obniżenia.

ZMIANY PRZEPISÓW OD 2012

Przeprowadzona w 2010 roku nowelizacja ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. nr 127, poz. 721) zmienia wysokość dofinansowań od 2012 r. - będą one zmniejszane w przypadku osób zaliczonych do lekkiego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Korekta wysokości wsparcia będzie przeprowadzona w tym roku dwukrotnie: najpierw od 1 stycznia, a następnie od 1 lipca.

Wysokość dofinansowania, którą stanowi określony procent minimalnego wynagrodzenia za pracę, jest uzależniona od stopnia niepełnosprawności pracownika, jej rodzaju oraz typu pracodawcy. Poza tym w przyszłym roku, tak jak w 2010 i 2011 roku, podstawę dopłat będzie stanowić kwota najniższej płacy, która obowiązywała w 2009 r., czyli 1276 zł.

Dopłaty dla firm działających na otwartym rynku pracy i zatrudniających mniej niż 25 osób w przeliczeniu na pełne etaty oraz zatrudniających więcej niż 25 pracowników, pod warunkiem że osiągają 6-proc. wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wyniosą:

- 1518,44 zł na osobę z znacznym stopniem niepełnosprawności;

- 1116,50 zł na osobę z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności;

- 446,60 zł na osobę z lekkim stopniem niepełnosprawności.

Zwiększenie dopłat nastąpi, jeżeli pracownik ma orzeczone jedno ze schorzeń specjalnych.  Zalicza się do nich: chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz niewidomych.
Jeżeli pracownik będzie miał orzeczenie wskazujące na występowanie schorzenia specjalnego, dopłata do pensji zostanie podwyższona o 40 proc najniższej płacy. Będzie wynosić odpowiednio: 2807,20 zł (znaczny stopień niepełnosprawności), 1977,80 zł (umiarkowany stopień) oraz 1084,60 zł (lekki stopień).

Dopłata dla otwartego rynku pracy od 1 lipca wyniesie:

- 1607,76 zł na osobę z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności;

- 1027,18 zł na osobę z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności;

- 401,94 zł na osobę z orzeczonym lekkim stopniem niepełnosprawności.

Kwoty te będą analogicznie zwiększone na pracowników ze schorzeniami specjalnymi.

Taka wysokość dopłat będzie jednak obowiązywać tylko w okresie styczeń – czerwiec 2012. Od 1 lipca nastąpią kolejne zmiany, zgodnie z którymi podwyższone zostaną dopłaty do wynagrodzeń osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale jednocześnie obniżone te dla pozostałych stopni.

Docelowy system dopłat zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2013 r. Przewiduje on, że wysokość dofinansowania na pracowników ze znacznym stopniem niepełnosprawności zostanie utrzymana na poziomie 180 proc. najniższej płacy. Natomiast w przypadku pracowników z umiarkowanym stopniem obniży się ze 115 proc do 100 proc. minimalnej płacy, a na osoby zaliczone do lekkiego stopnia z 45 proc. do 40 proc. Ponadto od 2013 r. zrównana będzie wysokość przyznanej pomocy dla firm działających na chronionym oraz otwartym rynku, do tego czasu firmy z otwartego rynku otrzymują 70% kwot przyznawanych zpchom.

(źródło: Dziennik Gazeta Prawna; Pełnomocnik rządu ds. ON – WWW.niepelnosprawni.gov.pl; PFRON – WWW.pfron.org.pl)